Werknemers, vrije beroepen, start-ups en de toekomst van werk met AI

Door Frank Dumon

Vroeger was iedereen boer; in het begin van de 20e eeuw werkten veel mensen in fabrieken; tegenwoordig werken de meeste mensen in de dienstensector. Het lijkt erop dat het einde nabij is; veel mensen zullen niets meer te doen hebben en net als paarden overbodig worden. Maar paarden raakten niet overbodig omdat ze slecht waren in het trekken van ploegen. Ze raakten overbodig omdat het hele paradigma van transport en landbouw verschoof naar verbrandingsmotoren. Paarden werden niet geraadpleegd, omgeschoold of gecompenseerd. Hetzelfde zou met mensen kunnen gebeuren als we niet bewust een andere uitkomst creëren.

In een eenvoudige wereld van vraag en aanbod zal het aanbod van arbeidskrachten voor de resterende menselijke taken afnemen, omdat een overaanbod de lonen drukt. Hoe meer we automatiseren, hoe minder mensen betaald krijgen voor het steeds kleiner wordende aantal taken dat ze nog kunnen uitvoeren. Maar dit patroon gaat mogelijk niet op in de evolutie van AI. Onder de huidige institutionele structuren zouden de lonen waarschijnlijk instorten. Of dat gebeurt, hangt echter af van hoe het economische systeem zich aanpast.

Deze angst gaat niet alleen over snelheid; het gaat over de fundamentele aard van de technologie. AI is een algemeen lerend systeem dat zichzelf recursief kan verbeteren, kan trainen in verschillende domeinen en mogelijk de meta-taak kan uitvoeren om te bepalen welke taken ertoe doen.

De vraag en aanbod logica klopt binnen een statisch economisch model. Maar het gaat ervan uit dat "waarde" nog steeds wordt gedefinieerd door menselijke arbeid en koopkracht. Als AI alle goederen en diensten produceert tegen bijna nul marginale kosten, stort het concept van "loon" en "prijs" in elkaar. Dat is geen probleem dat markten oplossen; het is een probleem dat markten zelf creëren.

1. De loondruk op korte termijn is reëel. Voor veel cognitieve en creatieve taken zal AI eerder een arbeidsvervanger zijn dan een aanvulling, waardoor de onderhandelingspositie van iedereen afneemt, behalve die van degenen die AI-systemen bezitten of er exclusief leiding aan geven.

2. De mantra "leer programmeren" is achterhaald. AI wordt steeds beter in programmeren dan de meeste mensen. De veilige haven van technische vaardigheden verdwijnt. Veel mensen geloven dat AI een universele technologie is die, met een beetje hulp van robotica, alles kan leren wat een mens kan, inclusief het programmeren van betere AI. Op een dag zal AI beter zijn dan mensen in bijna elke denkbare taak.

3. De transitie zal bruut zijn. Zelfs als we uiteindelijk een utopie zonder schaarste bereiken, zullen de decennia van ontwrichting politiek en psychologisch verwoestend zijn voor miljoenen mensen.

Oproep tot actie

De Industriële Revolutie had een permanente onderklasse van onteigende arbeiders kunnen voortbrengen. In plaats daarvan kregen we, na een eeuw van bloedige conflicten, vakbonden, uitbreiding van het kiesrecht, de New Deal en de naoorlogse sociaaldemocratie, de middenklasse. Niet omdat technologie dat vereiste, maar omdat mensen ervoor vochten. AI vervangt alles, daarom moet de maatschappij beslissen of ze eigendom wil delen, toegang wil herverdelen of feodalisme 2.0 wil accepteren.

Verschuiving van "Productie" naar "Audit & Redigeren"

1. Vroeger schreef een junior advocaat de eerste versie en redigeerde een senior partner die. Nu schrijft AI de versie. Bedrijven moeten juniors vanaf dag één opleiden tot beoordelaars. In plaats van ze te leren hoe ze een standaardcontract moeten schrijven, moeten ze leren hoe ze een door AI gegenereerd contract moeten maken. Dit versnelt hun kritisch denkvermogen op hoog niveau.

2. Leerlingstelsel 2.0: Het traditionele model van "ga in een hoekje zitten en onderzoek doen" is achterhaald. Koppel juniors aan seniors tijdens de aansturingsfase. De junior zou niet bezig moeten zijn met nutteloze klusjes; hij of zij zou naast de senior moeten zitten en kijken hoe die problemen formuleert, hoe er met de AI wordt gewerkt en hoe fouten worden opgelost. Dit maakt van "kennisoverdracht" een realtime, interactieve ervaring.

3. Als een junior AI gebruikt om een week werk in drie uur af te ronden, reageren de meeste bedrijven door hem of haar meer werk te geven. Dit leidt tot burn-out en geen groei. Als de taak eerder wordt afgerond met behulp van AI, wordt de bespaarde tijd officieel toegewezen aan experimentele projecten. Dit zorgt voor een waardevolle verschuiving van "Hoeveel heb je geproduceerd?" naar "Hoeveel complexer is het werk dat je nu aankunt?".

Visie op de toekomst van de mensheid

Korte termijn (0-10 jaar):

Hybride augmentatie. De meeste kenniswerkers worden "AI-supervisors" of "prompt engineers". De productiviteit stijgt dramatisch. De werkgelegenheid stort niet in, maar de zingeving en de ontwikkeling van vaardigheden wel. Jongeren die de arbeidsmarkt betreden, zullen merken dat de ladder is weggetrokken – taken op instapniveau (onderzoek, tekenen, programmeren, ontwerpen) zijn nu geautomatiseerd. Hoe leer je een senior te worden zonder juniorwerk te doen? Dit is de echte crisis die niemand aanpakt.

Middellange termijn (10-30 jaar):

Er ontstaan ​​twee scenario's:

1. Scenario A (dystopisch): De bezittende klasse consolideert AI-activa. De samenleving wordt een luxeruimte voor een kleine groep, terwijl de meeste mensen leven van een uitkering of iets dergelijks, maar zonder doel, waardigheid of economische macht.

2. Scenario B (transformatief): Wijdverspreid eigendom van AI via staatsinvesteringsfondsen, AI-coöperaties in handen van werknemers of radicale belastinghervormingen. Mensen richten zich op relationeel en ervaringsgericht werk (zorg, onderwijs, kunst, sport, rituelen, ontdekkingsreizen), niet omdat AI het niet kan, maar omdat we menselijke verbinding waarderen. De economie verschuift van productie naar participatie.

Lange termijn (30+ jaar):

De diepere vraag is niet economisch, maar existentieel. Als AI alles beter kan, waar zijn mensen dan nog voor? Dit is geen retorische vraag. Onze hele identiteit, van kindertijd ("Wat wil je later worden?") tot sociale status ("Wat doe je?") tot zelfwaardering, is verbonden met productieve bijdrage. Voor sommigen is een toekomst zonder noodzakelijke menselijke arbeid angstaanjagend, niet vanwege armoede, maar vanwege zinloosheid. We kunnen betekenis vinden buiten ons werk. De afgelopen drie eeuwen hebben de meeste mensen hun zelfwaardering gebaseerd op productieve bijdrage, maar veel mensen vinden hun identiteit in relaties, kunst, sport, spiritualiteit of vrije tijd.

Tot slot:

Dit is de eerste technologie die mensen kan vervangen. Bij alle voorgaande tools bleven mensen de ultieme bron van creativiteit, intentie en controle. AI is de eerste tool die het maken van tools volledig kan overnemen. Het betekent dat de vergelijking "het is al eerder gebeurd en we hebben het prima gered" een gevaarlijk en gemakkelijke historische vergelijking is. We leven niet in 1900 met een ander weefgetouw. We bevinden ons in een totaal andere wereld. De toekomst van de mensheid hangt er vanaf. We moeten dat verschil erkennen en ernaar handelen. Dat is de enige optie.