De politieke crisis die zich in de Verenigde Staten en Europa ontvouwt, kan niet afdoende worden begrepen als een tijdelijk geschil tussen politieke partijen, leiders of electorale coalities. Onder het dagelijkse schouwspel van politieke confrontatie ligt een veel diepere historische transformatie: de erosie van een internationale orde die gedurende eeuwen van westerse imperiale expansie werd opgebouwd en na de Tweede Wereldoorlog werd geconsolideerd onder een overweldigende Amerikaanse macht. In een breed opgezet gesprek betoogt politiek econoom professor Richard Wolff dat wat zich nu manifesteert als politieke irrationaliteit, economisch nationalisme, vijandigheid tegenover China en Rusland, de terugkeer van territoriale ambities en de toenemende concentratie van rijkdom, verschillende uitingen zijn van hetzelfde onderliggende proces. De westerse mogendheden, zo suggereert hij, worstelen om zich aan te passen aan het verval van een imperiaal systeem dat ooit permanent leek.

Wanneer men vandaag door de bruisende straten van Hanoi of Ho Chi Minhstad loopt, wordt men onmiddellijk getroffen door een visceraal, onmiskenbare energie. Restaurants zitten vol, straten leven van de handel en een voelbaar gevoel van voorwaartse beweging drijft de samenleving voort. Vergelijk dit met de steeds verder uitgeholde winkelstraten van Berlijn, Parijs of Brussel, waar gesloten winkels en lege eetgelegenheden als stille monumenten staan voor een continent in vergevorderd verval. Deze scherpe tegenstelling is geen kwestie van toeval, noch een onvermijdelijke natuurwet. Het is het directe gevolg van decennia van zelf toegebrachte wonden, bureaucratische waanzin en een diepgaande vervreemding van de economische realiteit.

Ansar Allah [Houthi's] geniet van vele wellicht onopgemerkte voordelen in zijn conflict tegen het 'rijke', verwesterde Saoedische koninkrijk. Dit is een oorlog die onlangs opnieuw is aangewakkerd door de Saoedische breuk van het bestand van 2022 in september, toen het in juli 2026 de internationale luchthaven van Sanaa bombardeerde om te voorkomen dat een Iraans civiel vliegtuig zou landen. Saoedi-Arabië zegt dat Trump de luchthavenaanval expliciet heeft goedgekeurd -- waardoor de weg werd geopend voor Ansar Allah om het bestand terzijde te schuiven en de oorlog op te laaien.

Zijn we echt onze capaciteit aan het verliezen om diepzinnig na te denken? Deze vraag, verre van een simpel cliché van technologische nostalgie, vormt een van de centrale vraagstukken van onze tijd. In een tijdperk waarin informatie zich met de snelheid van het licht verplaatst, waarin onderbrekingen de norm zijn geworden en waarin ons ongeduld tegenover complexiteit exponentieel toeneemt, wonen we een stille maar diepgaande transformatie bij van onze aandacht en ons kritisch denken.

De hedendaagse geopolitieke orde bevindt zich in een fase van onomkeerbare transformatie, een realiteit die door het westerse establishment nog steeds consequent wordt ontkend of gebagatelliseerd. , voormalig Singapurees diplomaat en voorzitter van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, schetst in zijn werk een onverbiddelijk helder beeld van deze verschuiving. Zijn analyse, verankerd in zowel zijn persoonlijke memoires Living the Asian Century als zijn geopolitieke analyse Has China Won?, onthult een fundamenteel gebrek aan strategisch inzicht in Washington en Brussel. Het Westen is niet ten onder gegaan door een externe, overweldigende tegenstander, maar is, zoals Mahbubani het treffend formuleert, "in zijn ondergang ingeslapen". Deze slaapwandeling is het directe gevolg van een diepgewortelde arrogantie, een verouderd buitenlands beleid en een institutionele hypocrisie die de geloofwaardigheid van de westerse wereldorde ondermijnt.

De Vietnamoorlog kostte meer dan drie miljoen mensen het leven. Maar het verhaal dat de meesten van ons op school hebben geleerd — dat het simpelweg ging om het stoppen van het communisme — is gevaarlijk onvolledig. De ware oorsprong strekt zich uit over decennia voordat de eerste Amerikaanse soldaat voet zette in Zuidoost-Azië, door Franse koloniale rubberplantages waar zevenduizend arbeiders stierven op een enkel landgoed, door een junglebijeenkomst waar Amerikaanse spionnen het leven van Ho Chi Minh redden, door acht brieven die naar president Truman werden gestuurd maar nooit beantwoord, door een democratische verkiezing die bewust werd gesaboteerd omdat de verkeerde kant zou winnen, en door een marineaanval op een stormachtige nacht in de Golf van Tonkin waarvan gedeclassificeerde NSA-documenten nu bevestigen dat deze vrijwel zeker nooit heeft plaatsgevonden.

In een tijdperk dat wordt gekenmerkt door historische amnesie, politieke polarisatie en de hardnekkige illusie van westerse morele superioriteit, blijft het werk van James Baldwin (1924-1987) een ongemakkelijke, doch onmisbare noodzaak. Baldwin was niet louter een Afro-Amerikaanse schrijver of een woordvoerder van de burgerrechtenbeweging; hij was een van de scherpste morele en intellectuele analisten van de twintigste eeuw. Zijn werk biedt een vernietigende kritiek op de structuren van macht, racisme en imperialisme die de westerse beschaving van binnenuit uithollen. Voor de kritische lezer die voorbij de oppervlakkige retoriek van hedendaagse politieke debatten wil kijken, biedt Baldwin geen troost, maar wel helderheid. Hij dwingt ons om de vraag te stellen niet alleen wie wij zijn, maar wat wij bereid zijn te vernietigen om onze zelfbeeld in stand te houden.

De geschiedenis getuigt van grote geesten die ongelofelijke dingen hebben bereikt. Nicola Tesla, Sir Isaac Newton, Blaise Pascal, Friedrich Nietzsche, Arthur Schopenhauer, en vele anderen. Maar als men de biografieën van deze uitzonderlijke individuen naast elkaar legt, springt één opvallende gemeenschappelijke deler in het oog: de manier waarop zij sociale interactie benaderden, of beter gezegd, hoe weinig zij daar eigenlijk in zochten. Velen herkennen dit gevoel. Het is de ervaring van het zitten in een kamer vol mensen, op een receptie of in een druk café, en in plaats van zich opgeladen te voelen door de sociale energie, zich juist leeggezogen en uitgeput voelen. De enige wens die overblijft, is de drang om te ontsnappen, om zich terug te trekken in de stille ruimte waar men kan lezen, denken, observeren, of simpelweg alleen kan zijn.